„Żywe lekcje” - Warsztaty stacjonarne i terenowe oraz plenerowa inscenizacja Nocy Świętojańskiej.

Werbkowice, Obsza, 23-27.07.2014r.

W dniach od 23 do 26 lipca 2014r. odbywały się w Gminnym Ośrodku Kultury w Werbkowicach warsztaty obrzędowe, których efekt można było zobaczyć 27 lipca  podczas plenerowej inscenizacji obrzędu (Noc Świętojańska) realizowane w ramach transgranicznego Mikroprojektu pt. „Odbudujmy w wyobraźni rzeczy, których już nie ma i dopełnijmy nimi obraz rzeczywistości” współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Polska-Białoruś-Ukraina 2007-2013, Priorytet 3. Współpraca sieciowa oraz inicjatywy społeczności lokalnych, Działanie 3.2. Inicjatywy społeczności lokalnych Programu Współpracy Transgranicznej Polska-Białoruś-Ukraina 2007-2013.

W warsztatach wzięła udział młodzieży z Polski i Ukrainy (po 12 osób z każdej strony partnerskiej projektu- razem 24 osoby).

Przeprowadzone zostały 4-dniowe warsztaty, podczas których nastąpiło przekazanie wiedzy (teoretycznej i praktycznej) związanej z obrzędowością, zwyczajami, tradycyjnym rzemiosłem i plastyką obrzędową, zaprezentowanie i podtrzymanie lokalnych tradycji z uwzględnieniem różnic i podobieństw ich obchodzenia w samorządach partnerskich. 

Zakres tematyczny warsztatów:

  • Część 1 - Warsztaty stacjonarne

Podczas warsztatów zostały omówione tradycje obrzędowe na terenie poszczególnych samorządów. Prezentacja ekspercka pt.: „Rok życia na wsi na przykładzie wybranych świąt, obyczajów, uroczystości i związanych z nimi obrzędami ludowymi” dokładnie pokazała formy obrzędowości polskiej, zasoby dziedzictwa kulturowego w aspekcie budownictwa świeckiego, sakralnego, folkloru, plastyki oraz kulinariów w regionie werbkowickim. Zostały omówione różnice oraz podobieństwa w obchodach świąt w Polsce i na Ukrainie. Odbyły się również spotkania z lokalnym gawędziarzami tzw. „pogadanki ludowe” – prowadzone przez lokalnego znawcę dziedzictwa kulturowego, jako żywy przekaz obrzędów i tradycji lokalnych. Przed rozpoczęciem warsztatów uczestnikom została przedłożona ankieta ewaluacyjna /start/ - celem poznania opinii na temat zakresu znajomości przedmiotu dziedzictwa kulturowego z terenu obu partnerów oraz oczekiwań związanych z udziałem w warsztatach.

  • Część 2 - Warsztaty terenowe

Warsztaty terenowe odbyły w miejscowości Obsza w „Zagrodzie Roztocze”. Podczas lekcji poglądowych uczestnikom zostały zaprezentowane obrzędy z zachowaniem dawnych zwyczajów: pieczenie chleba, wyrób masła, lanie świec, wikliniarstwo. Odbyła się również lekcja na temat pszczelarstwa i zielarstwa.  Uczestnicy mieli również możliwość przejazdu bryczką i jazdy konno. W trakcie warsztatów uczestnicy zdobyli  wiedzę praktyczną odnośnie obrzędów, dawnych praktyk wiejskich oraz sposobu wykorzystania starych sprzętów w gospodarstwie (chata z XVIII w.)

  • Część 3 - Wdrażanie/prezentacja zdobytej wiedzy i umiejętności

W ciągu dwóch dni uczestnicy warsztatów pracowali  nad trzema  scenariuszami obrzędów lokalnych. Opracowano scenariusz Andrzejek, Herodów i Nocy Świętojańskiej. Następnie dokonano wyboru jednego z nich, czyli Nocy Świętojańskiej”. Wykonywano ozdoby z modeliny, malowano kamienie, z których powstawały amulety i talizmany (runy), wyplatano wianki ze świeżych kwiatów, ziół i innych roślin. Zostały omówione rodzaje ziół świętojańskich oraz ich znaczenie w dawnej kulturze Słowian i obecnie. Uczestnicy podczas zajęć wykonali z półproduktów elementy scenografii obrzędu, charakteryzacje postaci i rekwizyty. Uszyto stroje, wykonano ozdoby. Odbyły się próby z podziałem na role, z muzyką oraz próby w terenie.

Plenerowa inscenizacja wydarzenia obrzędowego.

W piątym dniu uczestnicy warsztatów przygotowywali pozostałe rekwizyty wykorzystane podczas inscenizacji wydarzenia obrzędowego (stelaże pod wianki, wianki, ozdoby). Dokonano charakteryzacji postaci (strój, makijaż).

Inscenizacja obrzędu Nocy Świętojańskiej odbywała się na stadionie w Werbkowicach przy rzece Huczwie. Imprezę uświetnił występ zespołu folklorystycznego, drużyny wojów nadwieprzańskich Czarny Odyniec i grupy kuglarskiej "Iluzja".

W trakcie publiczność m. in. mogła otrzymać lub wykonać własnoręcznie amulety obrzędowe. Dzieci mogły pomalować twarze i ręce. 

Natomiast o godzinie 21:00 przemarszem z pochodniami rozpoczęła się inscenizacja Nocy Świętojańskiej. Zostały odtworzone dawne obyczaje i obrzędy praktykowane podczas „sobótek” w Polsce. W wydarzeniu udział wzięli uczestnicy projektu ze strony polskiej i ukraińskiej. Odpowiednia naturalna sceneria oraz pobliże rzeki pozwoliło osiągnąć oczekiwany efekt (przemarsz z pochodniami, rozpalenia ognisk, palenia ziół, tańce wokół ogniska, puszczanie wianków oraz symboliczne obmycie wodą).